Botuar gjatë viteve 2013-2019, kjo përmbledhje prej 12 esesh mbi fenë, folklorin dhe shkencën pasqyron interesin e hershëm, por përherë të freskët, të autorit në këto lëmë të përvojës dhe veprimtarisë njerëzore.
“Veprimi ndjek mendimin dhe mendimi varet nga qenia. Njeriu do të mendojë ashtu siç është edo të veprojë ashtu siç mendon. Qysh se koha ka qenë kohë njeriu e ka parë veten sishëmbëlltyrë hyjnore, nëse përdorim fjalorin e traditave abrahamike, dhe ka menduar e vepruar brenda kësaj suaze.
Përjashtim bën njeriu modern i cili jeton, mendon e vepron brenda një tjetër botëkuptimi të bazuar në parime e filozofi materialiste. Në këtë botëkuptim fetë shihen si sajime njerëzish impotentë nga ana intelektuale, ndoshta me fantazi të admirueshme, ose në rastin më të mirë rituale e norma morale të nevojshme për të mbajtur rregull në shoqëri.
Kjo qasje njëdimensionale dhe horizontale, tejzgjatje e një botëkuptimi materialist, është pengesa kryesore ndaj të kuptuarit thelbësor të tyre… Shushatja apo zbavitja e mendjes nga lloj lloj argëtimesh e mpin atë në njëfarë mënyre nga përvoja e dhimbshme e zbrazëtisë së kuptimit. Vërejmë se fjalët “âsht”, “bosht”, “është” ndajnë të njëjtën rrënjë me fjalën latine axis, e cila po ashtu lidhet me fjalën esse, që do të thotë “qenie”. Kjo Esse, sipas skolastikëve klasikë të Mesjetës, është vetë Zoti. Me mohimin e Qenies në ndërgjegjen tonë tani ka një “zgavër në formën e Zotit”, siç u pat shprehur Jean Paul-Sartre…” (Hyrje)
“Ashtu siç bartin germat e fjalës “trëndafil” kuptimin e trëndafilit, po ashtu dhe bota materiale është e mbarsur me kuptimet që zbresin nga ajo e Ideve ose Arketipeve. Kjo është e vërtetë sidomos për gjuhën ngaqë ajo është kryesisht analitike; do të thotë që gjatë komunikimit ka prirje të krijojë një zinxhir logjik. Fjalët ‘arsye,’ ‘arë,’ ‘ndarje,’ kanë të bëjnë me “arë-simin,” me ndarjen në pjesë (arë) për të formuar një tërësi. Nga ana tjetër, simboli në gjuhë fton intuitën të krijojë një sintezë të menjëhershme duke kapërcyer fushat e arsyes. Poezia e mirëfilltë është një nga format më të fuqishme të gjuhës, pikërisht sepse përdor simbolet si urë, cilësi që e ndan me gojëdhënat, mitet, e në veçanti me shkrimet e shenjta. Kudoqoftë, simboli ka një qëllim: pajisjen e intelektit me krahë që të fluturojë drejt kuptimit.” (Simboli dhe Gojëdhëna)
Janë dymbëdhjetë ese, ose kapituj secili më i vlertë se tjetri:
Hyrje. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
Diktatura e Sasisë. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
Shkencizmi – Kali Modern i Trojës. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
Njolla në Biografi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
A Pajtohet Islami me Demokracinë?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89
Mendime mbi Danten, Islamin dhe Miopinë Intelektuale. . . . . 103
Me e Nda Mendjen: O Atlet i Krishtit, O Hero Kombëtar!. . . . 117
Nga Imam ‘Alīu te Ṣalāḥ ed-Dīn Ejjūbi,
nga Emir ‘Abdel Ḳāder Xhezairi te Hasan Riza Pasha…. . . . . . 137
Kurora mbi Krye të Përunjur. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179
Fjalë e Zbritun, Gjuhë e Nâltsueme. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197
Pena dhe Fyelli. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215
Petk’ i Trupit, Petk’ i Shpirtit. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239
Simboli dhe Gojëdhëna – Historia e Rozafësnën Dritën e Simboleve…257
Burimet e cituara. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297
Kultura TV 